مقاوم سازی ساختمان سازی

حوادث طبیعی مختلفی که طی سال‌های اخیر در جای جای کشورمان به وقوع پیوستند، باعث شده‌اند که مردم بیش از پیش به مقاوم سازی ساختمان و طراحی خانه‌هایی که در آن‌ها سکونت دارند، اهمیت بدهند.

هر آنچه باید درباره مقاوم سازی ساختمان و راه های آن بدانیم

مقاوم سازی به معنی بالا بردن مقاومت یک سازه (ساختمان) در برابر نیروهای وارده است. امروزه از این اصطلاح بیشتر در مورد نیروی زلزله استفاده می‌شود. اما به طور کلی هر ساختمانی اعم از عمومی یا خصوصی باید بتواند نیرو و بارهای وارده را تحمل کند و تخریب نشوند، که این امر به خصوص در مقابل بلایای طبیعی همچون زلزله، سیل و طوفان اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
با پیشرفت علم هر روز روش‌های جدیدی برای بالا بردن مقاومت ساختمان‌ها عرضه می‌گردد که هر کدام معایب و محاسن به خود را دارند. در ادامه‌ی مطلب می‌خواهیم شما را با انواع روش‌های مقاوم سازی ساختمان‌ها آشنا سازیم.

اهمیت مقاوم سازی ساختمان ها

از دیرباز مقاوم سازی همیشه مورد توجه مهندسین بوده است. با توجه به این امر که کشور ما در یکی مناطق زلزله خیر دنیا واقع است و هر ساله شاهد به قوع پیوستن چندین زلزله‌ی کوچک و بزرگ در نقاط مختلف کشور هستیم، این عامل زمانی به یک خطر بزرگ تبدیل می‌شود که ریشترهای زلزله بزرگ باشد، اما به علت کهنه و فرسوده بودن ساختمان‌ها در بسیاری از نقاط کشور به خصوص نقاط محروم حتی ریشترهای کوچک نیز خرابی‌های زیادی به بار می‌آورد. این عامل اهمیت مقاوم سازی ساختمان‌ها در برابر زلزله را دو چندان می‌کند.
یک ساختمان باید دارای سازه‌ای باشد که بتواند علاوه بر نیروهای داخلی در مقابل نیروهای وارده مقاومت خوبی نشان دهد. هر چقد این مقاومت بالا رود، طول عمر مفید ساختمان نیز بیشتر می‌شود و از خطرات جانی در مقابل بلایای طبیعی محافظت می‌کند.
البته که دغدغه‌ی صاحبین ساختمان‌ها استفاده از روش‌هایی مقرون به صرفه است، اما دغدغه‌ی اصلی مهندسین دستیابی به راه حلی کارآمد و مناسب جهت افزایش مقاومت ساختمان در برابر نیروهای جانبی می‌باشد، چرا که یک خطا در مقاوم سازی می‌تواند نتیجه‌ی برعکسی داشته باشد و بر مقاومت ساختمان لطمه وارد کند.

روش‌های مقاوم سازی ساختمان ها

هنگام ارزیابی مقاومت یک ساختمان می‌توان سه عامل مهم زیر را باید مدنظر قرار داد:
• مقاومت سازه ناشی از طراحی ساختمان
• سطح کار / وجود نقص به هنگام ساخت و ساز و یا استفاده از مواد بی‌کیفیت و معیوب به هنگام ساخت
• چگونگی نگهداری ساختمان در طول زمان، از جمله ارزیابی میزان سایش و شکاف در ساختمان از زمان اتمام ساخت و ساز تاکنون

به عبارت ساده‌تر، یک ساختمان ممکن است به علت برخی مسائل مانند خطا در طراحی، به روز نبودن آیین نامه، مشکلات اجرایی، خوردگی مصالح استفاده شده طی گذر زمان، افزایش باربری ساختمان و همچنین تغییر در کاربری نیاز به مقاوم سازی داشته باشد.
تا کنون روش‌های مختلفی جهت مقاوم سازی ساختمان‌ها ابداع شده است که در زمان خود توانسته‌اند این نیاز بشر را برطرف سازند، از این رو می‌توان آن‌ها را به دو روش سنتی و کلاسیک مقاوم سازی و روش‌های نوین مقاوم سازی تقسیم بندی کرد، که در ادامه‌ی مطلب در مورد هر کدام توضیحات مختصری خواهیم داد.

بیشتر بخوانید
وسایل اضافی خانه را چطور در اسباب کشی پاکسازی کنیم؟

روش‌های سنتی و کلاسیک مقاوم سازی ساختمان

روش‌های سنتی نظیر ژاکت فولادی، ژاکت بتنی، کابل‌های پس کشیدگی، بادبندها، دیوار برشی، استفاده از صفحات فولادی و … هستند.

  • روش‌های نوین مقاوم سازی ساختمان

روش‌های نوینی جهت مقاوم سازی با FRP، صفحات جداساز و … نیز وجود دارند که جایگزین دیگر روش‌های سنتی در صنعت مقاوم سازی شده‌اند.

  • مقاوم سازی ساختمان با ژاکت بتنی

یکی از روش‌های مرسوم تقویت اعضای بتنی استفاده از روکش یا ژاکت بتنی می‌باشد. ژاکت بتنی شامل لایه‌‌ای بتن، میلگردهای طولی و خاموت‌های بسته می‌‌باشد. مزیت این روش نسبت به سایر روش‌های مقاوم سازی متداول گستردگی استفاده از آن در همه‌ی بخش‌های سازه می‌باشد.
عدم نیاز به پوشش ضد حریق، پیوستگی سریع بین اعضا و امکان اصلاح اتصالات قاب از مزایای ژاکت بتنی می‌باشد. اما استفاده از روش ژاکت بتنی با افزایش ابعاد اعضای سازه‌ای موجب افزایش قابل توجه وزن سازه می‌گردد. همچنین نیاز داشتن به قالب بندی و عملیات اجرایی زیاد و صرف زمان و هزینه ی بالا، عدم استفاده از کاربری و خرابی و آسیب زیاد در دیگر اعضای سازه‌ای سبب شده است تا از روش‌های نوین تری در صنعت مقاوم سازی ساختمان مورد استفاده قرار گیرد.

  • مقاوم سازی ساختمان با ژاکت فولادی

یکی از روش‌های مقاوم سازی سازه‌های بتنی استفاده از ژاکت فولادی می‌باشد. ژاکت فولادی می‌تواند در مقاوم سازی المان‌های سازه‌های بتنی اعم از تیر، ستون و… به کار رفته و یا می‌توان به عنوان یک روش کلی در مقاوم سازی به کار گرفته شود. ژاکت فلزی یکی از روش‌های مقاوم سازی ساختمان‌ها می‌باشد که ضمن افزایش مقاومت و شکل پذیری سازه، تاثیر قابل توجهی در وزن ساختمان ندارد. در این روش مقطع تیر و ستون در محل‌های آسیب پذیرشان با استفاده از ورق‌های فولادی تقویت می‌گردند.
مقاوم سازی ساختمان با ژاکت فولادی در هر بخش و طبقه قابل اجرا می‌باشد. از معایب ژاکت فولادی می‌توان به هزینه‌ی بالا، نیاز داشتن به پوشش ضد حریق در ساختمان‌های مهم، مقاوم نبودن در برابر آتش سوزی و سختی اجرا اشاره کرد. استفاده از روش مقاوم سازی ژاکت فولادی باعث خورده شدن و زنگ زدگی اعضا به مرور زمان می‌شود.

مقاوم سازی ساختمان با پیش تنیدگی و پس کشیدگی

پیش تنیدگی یعنی ایجاد یک تنش ثابت دائمی در عضو بتنی که در اثر این تنش ثابت، مقداری از تنش‌های ایجاد شده توسط بار مرده و زنده خنثی می‌گردد که این امر سبب بالا رفتن ظرفیت باربری می‌شود. به عبارتی نیروی فشاری مورد نیاز در بتن توسط کشش در فولاد با مقاومت بالا تولید می‌گردد و هنگامی که فولاد قبل از بتن ریزی کشیده شود به آن پیش تنیدگی می‌گویند. کاربرد پیش تنیدگی در دال‌های بتنی روی زمین، ساخت پارکینگ‌ها، ساختمان‌ها و … مرسوم است. پس کشیدگی در ساخت قطعات پیش ساخته‌ی بتنی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
استفاده از روش مقاوم سازی پیش تنیده و پس کشیده سبب افزایش عمر بتن و کاهش ابعاد فونداسیون می‌شود و هم چنین سبب ایجاد سقف یک پارچه‌ی بتنی می‌گردد که خود باعث افزایش ایمنی در برابر بار‌های جانبی (زمین لرزه) می‌باشد. همچنین این روش سبب کاهش بار مرده و ترک در ساختمان و کنترل خیز و تغییر شکل در سازه‌ها می‌گردد.

  • مقاوم سازی ساختمان با دیوار برشی
بیشتر بخوانید
کاغذ دیواری اتاق خواب کودک را چطور انتخاب کنید؟

یکی از روش‌های مقاوم سازی ساختمان‌های بتنی اضافه نمودن دیوار برشی می‌باشد. دیوار برشی مقاومت، سختی و شکل پذیری سازه را بشدت افزایش می‌دهد و باعث بهبود رفتار لرزه‌ای سازه و کاهش تغییر شکل‌ها و خسارات وارده به دیگر المان‌های بتنی سازه می‌گردد.

چنانچه تیر و ستون‌های سازه‌ی بتنی قابلیت تحمل بارهای ثقلی را داشته اما تحت بارهای لرزه‌ای آسیب پذیر باشند، اضافه نمودن دیوار برشی باعث جذب نیروی جانبی لرزه‌ای توسط این دیوارها شده و از اعمال نیروها و تغییر شکل‌های لرزه‌ای به تیرها و ستون‌ها جلو گیری می‌نماید. در نتیجه اضافه نمودن تنها دو یا چهار دیوار برشی باعث کاهش آسیب پذیری تمامی تیرها و ستون‌ها در یک ساختمان می‌گردد.

  • مقاوم سازی ساختمان با بادبندها

استفاده از بادبند در مقاوم سازی ساختمان بتنی در برابر زمین لرزه روشی بسیار کارآمد و موثر است به گونه‌ای که علاوه بر افزایش مقاومت برشی و افزایش سختی ساختمان، باعث می‌شود تا شکل پذیری سازه کاهش یابد.
مقاوم سازی در برابر زمین لرزه با استفاده از بادبند نیز مانند روش دیوار برشی افزایش سختی و مقاومت قاب را به همراه دارد. اجرای سریع‌تر بادبند نسبت به دیوار برشی باعث شده است تا بیشتر از آن در مقاوم سازی استفاده شود. از مزایای استفاده از بادبند در مقاوم سازی می‌توان به سرعت مناسب برای اجرا، هزینه‌ی کم و وزن مناسب آن اشاره کرد.

  • مقاوم سازی ساختمان با روش FRP

FRP مخفف کلمه‌ی Fiber reinforced polymer (پلیمر تسلیح شده با الیاف) است. یکی از روش‌های مقاوم سازی برای انواع ساختمان‌ها استفاده از الیاف پلیمری می‌باشد. این روش به لحاظ اقتصادی با روش‌های سنتی مقاوم سازی ساختمان قابل رقابت بوده و همچنین دارای قابلیت اجرای سریع و آسان می‌باشد.

مقاوم سازی با الیاف پلیمری نسبت به روش‌های سنتی تداخل کمتری در کاربری ساختمان در حین اجرا ایجاد می‌کند. در مواردی که استفاده از ماشین آلات سنگین و یا توقف کاربری ساختمان در هنگام اجرا امکان پذیر نیست، استفاده از الیاف پلیمری (FRP) تنها روش مقاوم سازی بشمار می‌رود. مقاوم سازی با FRP در قسمت‌های متنوعی از سازه انجام می‌شود که از جمله می‌توان به مقاوم سازی ستون‌ها، تیرها، دال و دیوار با این روش اشاره کرد.

از کجا بدانیم که خانه‌ای که خریداری می‌کنیم مقاوم است یا نه؟

مقاومت ساختمان اگر چه رابطه مستقیمی با ظاهر آن دارد، اما نباید به تمیز و زیبا بودن آن اکتفا کرد. اگر قصد خرید یا اجاره یک خانه را دارید، حتما از سازنده یا مشاور املاک از نوع اسکلت ساختمان بپرسید و از آن ها بخواهید که یک کپی از نقشه های اجرایی تایید شده توسط شهرداری در اختیار شما قرار دهند.
این نقشه‌ها به شما نشان می‌دهند که این سازه توسط مهندسین شهرداری مورد بررسی قرار گرفته و تائید شده است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*